ย้อนรอย 10 มหาวิทยาลัยที่เก่าแก่ที่สุดในโลก ที่ยังเปิดสอนถึงปัจจุบัน

ในการเลือกสถานศึกษาต่อ “ชื่อเสียง” และ “อันดับโลก” มักเป็นสิ่งแรกที่หลายคนนึกถึง แต่มีสิ่งหนึ่งที่เงินทองหรือเทคโนโลยีสมัยใหม่ไม่สามารถซื้อได้ นั่นคือ “จิตวิญญาณแห่งกาลเวลา” หรือความเก่าแก่ทางประวัติศาสตร์ มหาวิทยาลัยหลายแห่งในโลกไม่ได้เป็นเพียงแค่สถานที่ประสิทธิ์ประสาทวิชา แต่เป็นรากฐานของอารยธรรมมนุษย์ที่ยืนหยัดผ่านสงคราม ยุคโรคระบาด และการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองมานานหลายศตวรรษ บทความนี้จะพาคุณไปเจาะลึก 10 มหาวิทยาลัยที่เก่าแก่ที่สุดในโลกที่ยังคงเปิดดำเนินการอยู่จนถึงปัจจุบัน เรียงลำดับตามปีก่อตั้งที่ได้รับการยอมรับในระดับสากล พร้อมส่องสาขาวิชาที่โดดเด่นและบุคคลสำคัญของโลกที่เคยเดินผ่านรั้วสถาบันเหล่านี้

เจาะลึก 10 มหาวิทยาลัยโบราณที่ยังมีลมหายใจ

1. มหาวิทยาลัยอัล-กอราวียีน (University of al-Qarawiyyin)

ประเทศ: โมร็อกโก (Morocco)
ปีก่อตั้ง: ค.ศ. 859 อายุรวม: 1,167 ปี
ความโดดเด่นของสาขาวิชา: นิติศาสตร์อิสลาม (Islamic Law), เทววิทยา, ภาษาศาสตร์ และดาราศาสตร์

สถาบันแห่งนี้ได้รับการบันทึกจาก Guinness World Records และ UNESCO ว่าเป็นสถาบันอุดมศึกษาที่เก่าแก่ที่สุดในโลกที่ยังคงเปิดทำการและมอบปริญญาอย่างต่อเนื่อง ความน่าสนใจคือมหาวิทยาลัยนี้ถูกก่อตั้งขึ้นโดยสตรีชาวมุสลิมผู้มั่งคั่งนามว่า ฟาติมา อัล-ฟิฮ์รี (Fatima al-Fihri) ปัจจุบันที่นี่ผสมผสานวิชาการทางศาสนาเข้ากับวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ได้อย่างลงตัว

บุคคลสำคัญ: สมเด็จพระสันตะปาปาซิลเวสเตอร์ที่ 2 (Pope Sylvester II) ผู้ซึ่งเข้ามาศึกษาที่นี่และเป็นผู้นำตัวเลขอารบิก (Arabic Numerals) ไปเผยแพร่ในยุโรป

2. มหาวิทยาลัยอัล-อัซฮาร์ (Al-Azhar University)

ประเทศ: อียิปต์ (Egypt)
ปีก่อตั้ง: ค.ศ. 970 ปีก่อตั้ง: ค.ศ. 970
ความโดดเด่นของสาขาวิชา: วรรณคดีอาหรับ, กฎหมายอิสลาม (Sharia) และต่อมาได้ขยายสู่สาขาแพทยศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์

แม้ว่าจะเริ่มต้นจากการเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ทางศาสนาคริสต์หรืออิสลาม แต่มหาวิทยาลัยอัล-อัซฮาร์รอดพ้นจากความผันผวนทางการเมืองของตะวันออกกลางมาได้ และกลายเป็นเสาหลักของโลกมุสลิมสุหนี่ในการตีความกฎหมายและภาษาศาสตร์

บุคคลสำคัญ: เชค มูฮัมหมัด อับดุฮ์ (Muhammad Abduh) นักปฏิรูปและนักคิดคนสำคัญของโลกอิสลามสมัยใหม่

3. มหาวิทยาลัยโบโลนญา (University of Bologna)

ประเทศ: อิตาลี (Italy)
ปีก่อตั้ง: ค.ศ. 1088 938 ปี
ความโดดเด่นของสาขาวิชา: นิติศาสตร์ (Law) ทั้งกฎหมายโรมันและกฎหมายศาสนา, แพทยศาสตร์

นี่คือมหาวิทยาลัยแห่งแรกของโลกตะวันตก (Western World) ที่คำว่า “Universitas” ถูกนำมาใช้เรียกเป็นครั้งแรก ที่นี่โดดเด่นด้วยระบบการบริหารที่ “นักศึกษาเป็นผู้เลือกอาจารย์” ในยุคกลาง ถือเป็นต้นแบบของระบบอุดมศึกษายุโรปในปัจจุบัน

บุคคลสำคัญ: นิโคเลาส์ โคเปอร์นิคัส (Nicolaus Copernicus) นักดาราศาสตร์ผู้เสนอทฤษฎีว่าดวงอาทิตย์เป็นศูนย์กลางของระบบสุริยะ และ ดันเต อาลีกีเอย์รี (Dante Alighieri) กวีเอกผู้ประพันธ์ The Divine Comedy

4. มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด (University of Oxford)

ประเทศ: สหราชอาณาจักร (United Kingdom)
ปีก่อตั้ง: ราว ค.ศ. 1096 อายุรวม: 930 ปี
ความโดดเด่นของสาขาวิชา: มนุษยศาสตร์, ปรัชญา, การเมืองและเศรษฐศาสตร์ (PPE), วิทยาศาสตร์การแพทย์

สถาบันการศึกษาที่เก่าแก่ที่สุดในโลกภาษาอังกฤษ เติบโตอย่างก้าวกระโดดในปี ค.ศ. 1167 เมื่อกษัตริย์เฮนรีที่ 2 ทรงสั่งห้ามไม่ให้นักศึกษาอังกฤษไปเรียนที่มหาวิทยาลัยปารีส ทำให้ออกซฟอร์ดกลายเป็นศูนย์รวมทางปัญญาของสหราชอาณาจักร

บุคคลสำคัญ: เซอร์ สตีเฟน ฮอว์คิง (Sir Stephen Hawking) นักฟิสิกส์ทฤษฎีชื่อก้องโลก และนายกรัฐมนตรีอังกฤษถึง 28 คน เช่น มาร์กาเรต แทตเชอร์ (Margaret Thatcher)

5. มหาวิทยาลัยซาลามังกา (University of Salamanca)

ประเทศ: สเปน (Spain)
ปีก่อตั้ง: ค.ศ. 1134 (ได้รับตราตั้งหลวงในปี 1218) อายุรวม: 892 ปี
ความโดดเด่นของสาขาวิชา: กฎหมาย, เศรษฐศาสตร์ และมนุษยศาสตร์ (ขึ้นชื่อมากในหลักสูตรภาษาภาษาสเปนสำหรับชาวต่างชาติ)

มหาวิทยาลัยที่เก่าแก่ที่สุดในประเทศสเปนที่ยังเปิดอยู่ สถาบันนี้มีความสำคัญเชิงประวัติศาสตร์โลกอย่างมาก เพราะเป็นสถานที่ที่คณะกรรมการบริหารพิจารณาแผนการเดินเรือของนักสำรวจชื่อดัง

บุคคลสำคัญ: คริสโตเฟอร์ โคลัมบัส (Christopher Columbus) ได้มานำเสนอแผนงานเพื่อขอทุนสนับสนุนการเดินทางค้นหาทวีปใหม่ที่นี่ นอกจากนี้ยังมี มิเกล เด เซร์บันเตส (Miguel de Cervantes) ผู้แต่งนวนิยายชื่อดัง Don Quixoteที่เคยศึกษาที่นี่ด้วย

6. มหาวิทยาลัยปารีส (University of Paris / Sorbonne)

ประเทศ: ฝรั่งเศส (France)
ปีก่อตั้ง: ราว ค.ศ. 1150 อายุรวม: 876 ปี
ความโดดเด่นของสาขาวิชา: เทววิทยา, ปรัชญา และมนุษยศาสตร์

มักเป็นที่รู้จักในนาม “ซอร์บอนน์” (Sorbonne) มหาวิทยาลัยนี้เป็นศูนย์กลางทางสติปัญญาของยุโรปยุคกลาง แม้จะเคยถูกสั่งปิดชั่วคราวในช่วงการปฏิวัติฝรั่งเศส และต่อมาถูกแบ่งออกเป็น 13 มหาวิทยาลัยอิสระในปี 1970 แต่จิตวิญญาณและความเป็นเลิศทางวิชาการยังคงอยู่

บุคคลสำคัญ: มารี กูรี (Marie Curie) นักวิทยาศาสตร์หญิงผู้ค้นพบรังสีเรเดียมและได้รับรางวัลโนเบลถึงสองครั้ง และ ฌอง-พอล ซาทร์ (Jean-Paul Sartre) นักปรัชญาอัตถิภาวนิยม

7. มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ (University of Cambridge)

ประเทศ: สหราชอาณาจักร (United Kingdom)
ปีก่อตั้ง: ค.ศ. 1209 อายุรวม: 817 ปี
ความโดดเด่นของสาขาวิชา: คณิตศาสตร์, ฟิสิกส์, วิทยาศาสตร์ธรรมชาติ และวรรณคดีอังกฤษ

เคมบริดจ์ก่อตั้งขึ้นโดยกลุ่มนักวิชาการที่อพยพมาจากมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ดหลังจากเกิดข้อพิพาทกับคนในท้องถิ่น ปัจจุบันเคมบริดจ์คือหนึ่งในมหาวิทยาลัยที่ดีที่สุดในโลกและเป็นแหล่งกำเนิดของการค้นพบทางวิทยาศาสตร์ที่เปลี่ยนโลกมากมาย

บุคคลสำคัญ: เซอร์ ไอแซก นิวตัน (Sir Isaac Newton) ผู้ค้นพบกฎแรงโน้มถ่วง, ชาลส์ ดาร์วิน (Charles Darwin) ผู้เสนอทฤษฎีวิวัฒนาการ และ อลัน ทัวริง (Alan Turing) บิดาแห่งวิทยาการคอมพิวเตอร์

8. มหาวิทยาลัยปาดัว (University of Padua)

ประเทศ: อิตาลี (Italy)
ปีก่อตั้ง: ค.ศ. 1222 อายุรวม: 804 ปี
ความโดดเด่นของสาขาวิชา: ดาราศาสตร์, แพทยศาสตร์ และกฎหมาย

สถาบันนี้ตั้งขึ้นโดยกลุ่มศาสตราจารย์และนักศึกษาที่ต้องการเสรีภาพทางวิชาการมากกว่าที่มีอยู่ในโบโลนญา มหาวิทยาลัยปาดัวสร้างประวัติศาสตร์โลกด้วยการเป็นสถาบันแรกที่มอบปริญญาบัตรระดับดุษฎีบัณฑิตให้กับสตรีในปี 1678

บุคคลสำคัญ: กาลิเลโอ กาลิเลอี (Galileo Galilei) เคยดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์และสอนวิชาคณิตศาสตร์รวมถึงดาราศาสตร์ที่นี่ และ วิลเลียม ฮาร์วีย์ (William Harvey) แพทย์ผู้ค้นพบระบบหมุนเวียนโลหิต

9. มหาวิทยาลัยเนเปิลส์ เฟเดริโกที่ 2 (University of Naples Federico II)

ประเทศ: อิตาลี (Italy)
ปีก่อตั้ง: ค.ศ. 1224 อายุรวม: 802 ปี
ความโดดเด่นของสาขาวิชา: รัฐศาสตร์, นิติศาสตร์, ปรัชญา และวิทยาศาสตร์

นี่คือกึ่งสถาบันอุดมศึกษาแห่งแรกของโลกที่ก่อตั้งโดยประมุขแห่งรัฐ (จักรพรรดิฟรีดริชที่ 2 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์) เพื่อสร้างบุคลากรและนักกฎหมายมารับราชการในระบบราชการของรัฐ โดยไม่ต้องพึ่งพาอิทธิพลของคริสตจักร

บุคคลสำคัญ: เซนต์โทมัส อะควีนัส (St. Thomas Aquinas) นักเทววิทยาและนักปรัชญาที่ทรงอิทธิพลที่สุดคนหนึ่งในยุคกลาง

10. มหาวิทยาลัยโคอิมบรา (University of Coimbra)

ประเทศ: โปรตุเกส (Portugal)
ปีก่อตั้ง: ค.ศ. 1290 อายุรวม: 736 ปี
ความโดดเด่นของสาขาวิชา: นิติศาสตร์, วรรณกรรม, และวิทยาศาสตร์สุขภาพ

เริ่มต้นก่อตั้งในเมืองลิสบอนก่อนจะย้ายมายังเมืองโคอิมบราอย่างถาวร มหาวิทยาลัยแห่งนี้ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกโดย UNESCO เนื่องจากสถาปัตยกรรม วัฒนธรรม และประเพณีของนักศึกษาที่เป็นเอกลักษณ์ ซึ่งส่งอิทธิพลต่อมหาวิทยาลัยอื่นๆ ในโลกที่ใช้ภาษาโปรตุเกส

บุคคลสำคัญ: ลูอิส เด กามอยส์ (Luís de Camões) กวีแห่งชาติผู้ยิ่งใหญ่ที่สุดของโปรตุเกส

มหาวิทยาลัยทั้ง 10 แห่งนี้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า “ความรู้” คือสิ่งที่ไม่เคยล้าสมัย แม้เทคโนโลยีจะเปลี่ยนผ่านไปสู่ยุค AI หรือดิจิทัล แต่รากฐานโครงสร้างของคณะวิชา วิธีการคิดวิเคราะห์ และเสรีภาพทางวิชาการที่หยั่งราก ตั้งแต่เกือบพันปีก่อน ยังคงเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญของมนุษยชาติในปัจจุบัน การได้เรียนในสถาบันเหล่านี้จึงไม่ใช่แค่เรื่องของอาชีพการงาน แต่เป็นการได้เป็นส่วนหนึ่งของหน้าประวัติศาสตร์โลกที่ยังมีลมหายใจ

บรรณานุกรม (References)

UNESCO World Heritage Centre. (2013). University of Coimbra – Alta and Sofia. Retrieved from https://whc.unesco.org/en/list/1399
Guinness World Records. (2024). Oldest higher-learning institution continuously operating. Retrieved from https://www.guinnessworldrecords.com/
QS Top Universities. (2024). 10 of the Oldest Universities in the World. Retrieved from https://www.topuniversities.com/blog/10-oldest-universities-world
Encyclopædia Britannica. (2025). University of Bologna. Retrieved from https://www.britannica.com/topic/University-of-Bologna
University of Oxford. (2026). Introduction and History of Oxford. Retrieved from https://www.ox.ac.uk/about/organisation/history

www.SHOP-DEK.com