จากข่าวช่วงต้นเดือนมีนาคม 2569 ที่พบคนไข้ไม่ฟื้นจากยาสลบเนื่องจากเข้ารับการผ่าตัดศัลยกรรมจมูก จนต้องนำส่งโรงพยาบาลที่ใหญ่กว่าเพื่อกู้ชีพ ซึ่งภายหลังพบว่าภาวะนี้เกิดจากพันธุกรรม ซึ่งพบน้อยมาก แต่ก็พบได้ในประเทศไทย ปัจจุบันมีวิธีการป้องกันการเกิดเหตุซ้ำจากประวัติการรักษาคนไข้คนก่อนๆ ที่เคยพบใน 14 นามสกุล บทความนี้ Shop-dek.com นำข้อมูลของภาวะ MH นี้มาเล่าให้เพื่อนๆ ฟัง เพราะหากคุณเป็นหนึ่งในคุณแม่ตั้งครรภ์ 1 ใน 14 นามสกุลนี้ก็ ไม่ใช่เรื่องใกลตัวอีกต่อไป
ภาวะ MH : Malignant hyperthermia เกิดจากอะไร?
ภาวะ MH เป็นภาวะที่คนไข้จะมีอุณหภูมิร่างกายสูงขึ้นเนื่องจากได้รับยาสลบเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดการเพิ่มจำนวนแคลเซียมในกล้ามเนื้อ กล้ามเนื้อจึงหดตัวอย่างรุนแรงทั่วร่างกายและเกิดกระบวนการเผาผลาญที่สูงผิดปกติ (Hypermetabolic state) เป็นความเสี่ยงที่จะทำให้เสียชีวิตจากไข้สูงเกิน 40 องศาเซลเซียส และอาจเกิดกล้ามเนื้อสลายจากการหดตัวรุนแรง เซลล์จะแตกและปล่อยโปรตีน “ไมโอโกลบิน” เข้าสู่กระแสเลือด ทำให้ ไตวายเฉียบพลัน และภาวะเลือดเป็นกรดและโพแทสเซียมสูง นำไปสู่ หัวใจเต้นผิดจังหวะ และหัวใจหยุดเต้นได้ในที่สุด
กลไกการเกิดโรค: เมื่อยีนผิดปกติได้รับยาสลบตัวกระตุ้น ช่องแคลเซียมในกล้ามเนื้อจะ “เปิดค้าง” ทำให้แคลเซียมไหลทะลักออกมาไม่หยุด กล้ามเนื้อจึงหดตัวอย่างรุนแรงทั่วร่างกายและเกิดกระบวนการเผาผลาญที่สูงผิดปกติ (Hypermetabolic state)
MH เป็นโรคทางพันธุกรรมแบบ Autosomal Dominant (ถ่ายทอดลักษณะเด่น) หมายความว่าหากพ่อหรือแม่มีพยาธิสภาพของยีนนี้ ลูกมีโอกาสได้รับถ่ายทอดถึง 50% ยีนหลักที่เกี่ยวข้องคือ:
- ยีน RYR1 (Ryanodine Receptor 1): พบความผิดปกติในผู้ป่วย MH สูงถึง 70-80% ยีนนี้ทำหน้าที่ควบคุมช่องปล่อยแคลเซียมในเซลล์กล้ามเนื้อ
- ยีน CACNA1S: พบความผิดปกติประมาณ 1% ซึ่งเกี่ยวข้องกับช่องแคลเซียมบริเวณผนังเซลล์กล้ามเนื้อ
รู้นามสกุลคนแล้วหลีกเลี่ยงได้จริงหรือ?
เนื่องจากภาวะ MH เป็นที่แน่ชัดแล้วว่าเกิดในผู้ที่มียีน RYR1 และ CACNA1S ซึ่งถ้าหากแสดงออกมาที่คนใดคนหนึ่งในครอบครัวแล้ว สามารถสันนิษฐานได้ทางเครือญาติว่ามีโอกาสเกิดภาวะ MH ในคนที่สืบสายเลือดเดียวกัน จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่ญาติต้องแจ้งแก่แพทย์เจ้าของไข้ให้ทราบก่อน เช่น ในกรณีผ่าคลอด, กรณีรักษาด้วยวิธีการดมยาสลบ
Malignant Hyperthermia นามสกุล อะไรบ้าง? ที่เสี่ยง
ประวัติครอบครัวสำคัญที่สุด: เนื่องจากภาวะ MH ถ่ายทอดทางพันธุกรรม หากคนในตระกูล (นามสกุลเดียวกันหรือญาติสายตรง) เคยมีประวัติแพ้ยาสลบจนไข้สูงหรือเสียชีวิตในห้องผ่าตัด แพทย์จะสันนิษฐานไว้ก่อนว่าคุณมีความเสี่ยง และจะหลีกเลี่ยงไปใช้ยาสลบกลุ่มที่ปลอดภัยแทน โดย 14 นามสกุลที่เคยพบว่ามีการเกิดภาวะ MH ได้แก่
- จิวเยี่ยน
- ทิพยไกรสร
- เพ็ชรงาม
- อินเทพ
- แป้นขอม
- ต๊อดแก้ว
- เจริญดง
- โพธิเดช
- มาวงศ์
- แก่นจันทร์โส
- ปรางทอง
- อ่อนนภา
- กลมกลิ้ง
- อุ้ยน้ำเที่ยง
การตรวจยืนยัน: หากสงสัย แพทย์จะแนะนำให้ตรวจ Genetic Testing (ตรวจเลือดหาการกลายพันธุ์ของยีน RYR1) หรือวิธี CHCT (Caffeine-Halothane Contracture Test) ซึ่งต้องตัดชิ้นเนื้อกล้ามเนื้อไปทดสอบ
https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fem.siriraj%2Fposts%2Fpfbid02sz9zbEt9VtXWYxfWoJgp4Vv8mq4NiXSgA7fgdFyZRCPsS7hX884EfqceyTAtCHxrl&show_text=true&width=500ในอดีตอัตราการเสียชีวิตสูงถึง 70-80% แต่ปัจจุบันเมื่อมีการใช้ยาอุบัติใหม่ชื่อ Dantrolene อัตราการเสียชีวิตลดลงเหลือต่ำกว่า 5% ในโรงพยาบาลที่มีความพร้อม ดังนั้นหากคุณมีนามสกุลอยู่ในกลุ่มผู้เคยเป็นภาวะ MH นี้ก็สามารถหลีกเลี่ยงลดความเสี่ยงได้ด้วยการแจ้งแพทย์เพื่อเปลี่ยนยาสลบ เพื่อวางแผนการรักษา ทั้งการผ่าคลอด, การทำศัลยกรรม และการผ่าตัดอื่นๆ ที่ต้องใช้วิธีการสลบ
คำค้นหา : Malignant Hyperthermia คือ,Malignant Hyperthermia อาการ,Malignant hyperthermia เกิดจาก,Malignant Hyperthermia นามสกุล,
อ้างอิง
2. แพทย์เตือน 14 นามสกุลต้องระวัง อาจมี “ภาวะ MH” ดมยาสลบแล้วเสี่ยงอันตราย., https://www.sanook.com/news/9877302/
3. Malignant Hyperthermia Association of the United States (MHAUS). (2024). What is Malignant Hyperthermia?Retrieved from mhaus.org
4. National Library of Medicine (NIH). (2023). RYR1 gene: Malignant hyperthermia. Genetics Home Reference. Retrieved from medlineplus.gov
5. Rosenberg, H., et al. (2021). Malignant hyperthermia. Orphanet Journal of Rare Diseases.
6. UpToDate. (2025). Susceptibility to malignant hyperthermia: Clinical manifestations and diagnosis.
อ่านบทความที่เกี่ยวข้อง
www.SHOP-DEK.com 
ใส่ความเห็น